Πόσο αληθινή ήταν τελικά η χαμένη Ατλαντίδα;

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Η Ατλαντίδα παραμένει ένα από τα πιο γοητευτικά αινίγματα του ανθρώπινου πολιτισμού. Για αιώνες, η ιδέα μιας ανεπτυγμένης νησιωτικής δύναμης που χάθηκε μέσα σε μία μόνο ημέρα κάτω από τα κύματα έχει τροφοδοτήσει βιβλία, θεωρίες, ντοκιμαντέρ και αμέτρητες αποστολές αναζήτησης.

Παρ’ όλα αυτά, όπως σημειώνει το historyfacts.com, όσο ελκυστική κι αν είναι η ιστορία της, οι περισσότεροι ιστορικοί και αρχαιολόγοι συμφωνούν σήμερα πως η Ατλαντίδα δεν είναι μια χαμένη πόλη που περιμένει να βρεθεί, αλλά κυρίως ένας ισχυρός φιλοσοφικός μύθος.

Η πρώτη και ουσιαστικά μοναδική αρχαία πηγή για την Ατλαντίδα είναι ο ίδιος ο Πλάτων. Στους διαλόγους «Τίμαιος» και «Κριτίας», που γράφτηκαν τον 4ο αιώνα π.Χ., ο Αθηναίος φιλόσοφος παρουσιάζει την Ατλαντίδα ως έναν πανίσχυρο και πλούσιο πολιτισμό πέρα από τις Στήλες του Ηρακλή, δηλαδή πέρα από το σημερινό Γιβραλτάρ, στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Σύμφωνα με την αφήγησή του, οι Άτλαντες παρασύρθηκαν από την αλαζονεία και την απληστία τους, απομακρύνθηκαν από την αρετή και στο τέλος τιμωρήθηκαν από τους θεούς με σεισμούς και κατακλυσμούς που εξαφάνισαν το νησί τους από τον χάρτη μέσα σε μία ημέρα και μία νύχτα.

Πώς από μύθος έγινε ιστορία

Για τη σύγχρονη επιστήμη, ωστόσο, η ιστορία αυτή αντιμετωπίζεται κυρίως ως αλληγορία. Ο Πλάτων φαίνεται να χρησιμοποίησε την Ατλαντίδα όχι για να καταγράψει ιστορικά γεγονότα, αλλά για να αναπτύξει τις ιδέες του γύρω από την ιδανική πολιτεία, την ηθική παρακμή και την κατάχρηση της εξουσίας. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κανένα αρχαιολογικό ή ιστορικό τεκμήριο που να επιβεβαιώνει την πραγματική ύπαρξη της Ατλαντίδας ως χαμένης ηπείρου ή βυθισμένου νησιωτικού κράτους.

Η σύνδεση του μύθου με την «πραγματική ιστορία» οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον 19ο αιώνα. Τότε ο Αμερικανός συγγραφέας Ίγνατιους Ντόνελι υποστήριξε ότι η Ατλαντίδα ήταν πράγματι υπαρκτή και μάλιστα αποτελούσε την κοιτίδα όλων των αρχαίων πολιτισμών. Η θεωρία του, αν και έχει απορριφθεί ως ψευδοεπιστημονική, επηρέασε βαθιά τη λαϊκή φαντασία και συνέβαλε στο να αντιμετωπίζεται ο πλατωνικός μύθος σαν πιθανό ιστορικό γεγονός.

Πώς συνδέεται με την έκρηξη στη Σαντορίνη

Από τις πιο γνωστές θεωρίες που επιχειρούν να δώσουν ιστορική βάση στην Ατλαντίδα είναι εκείνη που τη συνδέει με τον μινωικό πολιτισμό της Κρήτης και της Θήρας. Οι Μινωίτες υπήρξαν ένας από τους πιο εξελιγμένους πολιτισμούς της προϊστορικής Μεσογείου και η παρακμή τους συνδέεται με ισχυρούς σεισμούς, την ηφαιστειακή έκρηξη της Σαντορίνης και πιθανά τσουνάμι. Για ορισμένους ερευνητές, αυτή η αλληλουχία καταστροφών ίσως κρύβεται πίσω από τον πυρήνα του μύθου της Ατλαντίδας, παρότι δεν υπάρχει ταύτιση που να θεωρείται οριστική.

Κατά καιρούς, στο κυνήγι της Ατλαντίδας επιστρατεύθηκαν και πιο εντυπωσιακές «αποδείξεις». Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Bimini Road στις Μπαχάμες, μιας υποθαλάσσιας διάταξης από μεγάλους ασβεστολιθικούς λίθους που ανακαλύφθηκε το 1968. Η συμμετρία των λίθων έκανε πολλούς να πιστέψουν πως πρόκειται για ανθρώπινο έργο, ίσως για δρόμο, τείχος ή λιμάνι της Ατλαντίδας. Η γεωλογική έρευνα, όμως, κατέληξε ότι πρόκειται για φυσικό σχηματισμό, αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών και διάβρωσης.

Από εκεί και πέρα, οι θεωρίες γίνονται ακόμη πιο τολμηρές: άλλοι τοποθετούν την Ατλαντίδα στην Ανταρκτική πριν καλυφθεί από πάγους, άλλοι τη φαντάζονται ως βυθισμένη ήπειρο στον Ατλαντικό, ενώ δεν λείπουν και οι συνδέσεις με το Τρίγωνο των Βερμούδων ή με αρχαίες πλημμύρες όπως εκείνη της Μαύρης Θάλασσας. Καμία από αυτές τις εκδοχές, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί.

Κι όμως, παρά την απουσία αποδείξεων, η γοητεία της Ατλαντίδας παραμένει ζωντανή. Ίσως επειδή δεν πρόκειται μόνο για μια χαμένη πόλη, αλλά για μια διαχρονική ιδέα: την πτώση ενός πανίσχυρου πολιτισμού, την τιμωρία της ύβρεως και τον φόβο ότι ακόμη και οι πιο λαμπρές κοινωνίες μπορούν να χαθούν απότομα. Και ίσως τελικά αυτή να είναι η πραγματική δύναμη της Ατλαντίδας — όχι ως τόπος, αλλά ως μύθος που επιβιώνει περισσότερο από οποιαδήποτε αυτοκρατορία.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google